Portal Promocji Eksportu

Rewolucyjne zmiany w portugalskim prawie pracy

Rząd portugalski zatwierdził dnia 13 lutego br. projekt ustawy wprowadzający zmiany w Kodeksie Pracy odnoszące się rozwiązania umowy z tytułu likwidacji stanowiska pracy lub niedostosowania.

W styczniu tego roku rząd przedstawił projekt ustawy Stałej Komisji ds. Dialogu Społecznego. Przyjęte rozwiązania zostały uznane przez reprezentantów biznesu za „dopuszczalne”, ale nie do zaakceptowania przez związki zawodowe.

Projekt ustawy zakłada, że, jeżeli w danej firmie istnieje kilka stanowisk o identycznym lub podobnym zakresie zadań i jedno z nich jest przewidziane do likwidacji, to wybór pracownika do zwolnienia musi być dokonany przez pracodawcę na podstawie odpowiednich i niedyskryminujących kryteriów.

Pierwszym kryterium powinna być zła ocena wyników pracy. Pozostałe kryteria w ustalonej kolejności co do swojej ważności to niskie wykształcenie oraz niskie kwalifikacje zawodowe, obciążenie firmy z tytułu stosunku pracy z pracownikiem, niskie doświadczenie zawodowe oraz krótki staż pracy w firmie, którym pracodawcy najczęściej się kierują przy rozwiązywaniu umowy o pracę. Wszyscy pracownicy powinni zostać wcześniej zapoznani z kryteriami oceny ich pracy.

Rząd nie dał jak na razie konkretnych wskazówek dotyczących wyprzedzenia, z jakim pracownik powinien zostać zaznajomiony z kryteriami takiej oceny.

Kryteria te mają być pomocne w sytuacjach, kiedy pozycja pracowników jest bardzo podobna do siebie i utrudnia wybór osoby do zwolnienia. W konkretnym przypadku, każdy pracodawca powinien się kierować ustalonym hierarchią wszystkich kryteriów, a jeśli pracownicy mają ten sam wynik oceny pracy i wydajności, to należy przejść do następnych w kolejności kryteriów.

Według rządu, wprowadzenie niniejszych zmian w Kodeksie Pracy ma na celu, z jednej strony, wypełnienie zobowiązań przyjętych wobec większości partnerów społecznych w Compromisso para o Crescimento, Competitividade e Emprego (Kompromis na rzecz Wzrostu, Konkurencyjności i Zatrudnienia) z 2012 r. i z drugiej, dać odpowiedź na zarzuty niekonstytucyjności, o których mowa w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, który zarówno w sierpniu 2012 roku jak i wrześniu 2013 roku odrzucił przedstawione przez rząd projekty ustaw w sprawie zwalniania pracownika z powodu likwidacji stanowiska pracy.

Obecnie ostateczne zatwierdzony projekt ustawy zostanie przekazany do Zgromadzenia Republiki.

Niestety, jak potwierdził minister Pracy i Opieki Społecznej, Pedro Mota Soares, mimo, iż w mniemaniu rządu jest to dobre rozwiązanie, nie spotkało się ono z akceptacją ze strony partnerów społecznych, głównie UGT - União Geral de Trabalhadores, CGTP - Confederação Geral dos Trabalhadores Portugueses, Confederação Empresarial de Portugal oraz opozycji rządowej.

Przeciwnicy ustawy argumentują, że ponownie może mieć miejsce naruszenie zasad konstytucyjnych, w ramach których pracownik powinien mieć zagwarantowaną ochronę swego miejsca pracy, a rozwiązanie stosunku pracy powinno nastąpić jedynie z winy pracownika i nigdy bez ważnego powodu lub motywów politycznych i ideologicznych, jak wskazuje art. 53 ustawy zasadniczej Portugalii. Wspomniana ustawa może umożliwiać arbitralne zwolnienia.

Ponadto, jak podkreślają przeciwnicy ustawy, około 95% firm w Portugalii nie prowadzi żadnych ocen pracy zatrudnionych pracowników.

Obecnie opozycja bada możliwości skierowania ustawy do trybunału Konstytucyjnego w celu rozpatrzenia jej zgodności z zasadami konstytucyjnymi.

Oprac.:

Elżbieta Siuta Correia

Ekspert POIG, WPHI Lizbona

Luty 2014 r.